NR 2/1994

Wersja elektroniczna numerów archiwalnych powstała w wyniku współpracy z Biblioteką Elbląską im. Cypriana Norwida (http://www.bibliotekaelblaska.pl/).

Spis artykułów

Recenzje i omówienia

  • Elżbieta Ostrowska
    Między podmiotem a widzem
  • Ryszard Różanowski
    Zbójca na drodze
  • Romana Kolarzowa
    Nitka Ariadny
  • Tadeusz Szkołut
    George Steiner - sceptyczny modernista
  • Jolanta Dąbkowska-Zydroń
    Amerykańska wizja surrealizmu
  • Anna Zeidler-Janiszewska
    Wiedza - wolność - edukacja

O współczesnym widzu filmowym

  • Alicja Helman
    Intelektualiści i służące. Pierwsze wyobrażenia o odbiorcach kina
      Artykuł jest próbą charakterystyki widowni pierwszych filmów. Rozmaitość świadectw i sposobów doświadczenia pokazuje ambiwalentny stosunek widzów do nowego medium, szczególnie, gdy mowa o kwestii ustalenia modelowego odbiorcy i prób ustosunkowania się do nowego zjawiska przedstawicieli klas wyższych. Zażenowanie intelektualistów i poczucie niestosowności, które było pierwszą reakcją na film, podszyte było pogardą dla nowego środka wyrazu. Z drugiej strony, dostrzegali oni jego możliwości i perspektywy rozwoju. Autorka przedstawia również sposoby interpretowania przez widzów wywodzących się z różnych klas "rzeczywistości" filmowej, ukazując zachowania skrajne i ewoluję poziomu świadomości filmowej wśród publiczności.
  • Łucja Demby
    Uśmiech rzeczywistości
      Rekcje ludzkiego umysłu na tajemnice filmu nie są do końca zbadane. Wyjaśnia on niedopowiedzenia fabuły i racjonalizuje to, co nieoczywiste. W naturalny sposób człowiek problematyzuje tajemnice i podświadomie wyjaśnia to, co widzi na ekranie. Układa w ciąg przyczynowo-skutkowy nawet sekwencje scen, które nie są między sobą powiązane. Artykuł opisuje również ewolucję myśli filmowej ze szczególnym uwzględnieniem sposobu odbioru filmu – można opisać go dzięki kategoriom podobieństwa i wrażenia realnosci. Tekst jest także próbą odpowiedzi na pytanie, jak ustalana jest opozycja rzeczywiste-nierzeczywiste między widzem a filmem. Autorka przekonuje, że to, co widz odczuwa podczas konfrontacji z dziełem filmowym, jest niczym innym, jak wrażeniem filmu.
  • Iwona Kolasińska
    Kiedy widz horroru jest kobietą
      Artykuł dotyczny podmiotowości kobiety analizowanej w kontekście badań filmoznawczych. Problemem nadrzędnym jest szczególny status "podmiotu kobiecego" wobec takiego gatunku, jak horror. Autorka dokonuje podwójnej interpretacji relacji horror – "podmiot kobiecy", zwracając uwagę zarówno na pozycję kobiety jako widza identyfikującego się z tym, co przedstawione na ekranie, jak też badając "wizerunek" kobiety w filmie. Horror, ze wzgledu na specyficznie skonstuorwaną podmiotowość bohaterów, oferuje widzowi-kobiecie szczególny rodzaj przyjemności płynący z kontaktu z ekranową fikcją. Pozorna eliminacja kobiecości w horrorze jest jedynie transpozycją fantazmatów fobiecości na elementy fabuły pozornie nie będące kojarzone z podmiotowością kobiecą.    
  • Mirosław Przylipiak
    Kryzys zjawiska projekcji / identyfikacji jako podstawowego modelu odbioru filmu fabularnego
      Artykuł poświęcony jest analizie zjawisk projekcji i identyfikacji, które towarzyszą odbiorowi filmów fabularnych i są jego podstawą. Identyfikacja podmiotu odbierającego film przebiega na dwóch płaszczyznach: percepcyjnej i psychologicznej, przy czym obie oparte są na utożsamianiu się widza i bohatera filmu. Mimo że kino "głównego nurtu" oparte jest na fabułach prawdopodobnych, które zdominowały produkcje filmową i w łatwy sposób pozwoliło na identyfikowanie się obserwatora z bohaterami fabuł, we współczesnej kinematografii świadomie stosowane są zabiego pozwalające na dezilucję identyfikacji. Są to przede wszystkim filmy, których tematem jest fakt ich kręcenia, telewizja oraz schematyczne kino tzw. Nowej Przygody.
  • Andrzej Pitrus
    Histeryczna identyfikacja
      Najwięcej opracowań dotyczących jednego z najważniejszych elementów percepcji filmu – identyfikacji - dotyczy horroru. Specyficzna technika realizacji horroru narzuca widzom identyfikację, przez co zamiast przyjemności z niej czerpanej, w przypadku horroru mowa o "terrorze przyjemnosci". Zabiegi te, oprócz subiektywnego punktu widzenia, to: zakłócanie orientacji w przestrzeni, brak konsekwencji i logiki w przedstawianiu przestrzeni, czy niekonsekwencja stylistyczna. Manipulacje takie, nie mające uzasadnienia fabularnego, rozbijają percepcję filmu i wymuszają na widzu tworzenie nowych powiązań, wzmagając proces identyfikacji. Operowanie konwencjami horroru w filmach George'a Romero powoduje, że widz ulega napięciu, jakie tworzy się pomiedzy identyfikacją a rozpoznaniem. To doświadczenie traumatyczne prowadzi natomiast do wiedzy – uświadomienia kryzysu osobowości.
  • Jacek Ostaszewski
    O widzu myślącym
  • Andrzej Gwóźdź
    Widz w tele-kinie
  • Wiesław Godzic
    Widz filmowy w objęciach przyjemności

Sprawozdania

  • Halina Janaszek-Ivaničková
    Postmodernizm w literaturze i kulturze krajów Europy Środkowo-Wschodniej
  • Lubelskie Forum "Sztuka-edukacja"
do góry