NR 4/2014 - Uroki analogu – Uroki analogu

W napisanym w 1995 roku artykule The Dead Media project. A Modest Proposal and a Public Appeal Bruce Sterling pisze, że nowe media odchodzą do lamusa w tak szybkim tempie, że możemy wręcz mówić o „cyfrowym rozkładzie“ (digital decay), ponieważ media cyfrowe starzeją się znacznie szybciej niż wcześniejsze generacje mediów analogowych. Wydaje się, że jest to właściwy moment na podjęcie refleksji nad mediami analogowymi, ponieważ wiele nośników, takich jak płyta winylowa, kaseta magnetofonowa czy kaseta wideo istnieje jeszcze fizycznie, natomiast za kilka lat wiele z nich zostanie wyrzuconych na śmietnik lub staną się wyrwanymi z kontekstu przedmiotami kolekcjonerskimi.
Za punkt wyjścia do rozważań zawartych w artykułach chcielibyśmy obrać obiekty/przedmioty (medialne), wokół których konstruowane są narracje, nowe praktyki, a nawet społeczne fantazmaty związane z ich potencjałem, przeznaczeniem i (często nieoczywistymi) zastosowaniami w praktykach życia codziennego oraz w sferze działalności artystycznej.

Koncepcja numeru i redakcja naukowa

Joanna Walewska, Dariusz Brzostek

Recenzenci

prof. Marcin Giżycki (Wyższa Szkoła Techniczna w Katowicach / Rhode Island School of Design), dr hab. Arkadiusz Lewicki (Uniwersytet Wrocławski).

Spis artykułów

Uroki analogu

  • Daniel Brzostek
    Perwersyjne rozkosze audiofila. Między retromanią a obiektoseksualnością
    Tematem szkicu jest retoryka i semantyka dyskursu audiofilskiego, obserwowanego na forach internetowych poświęconych systemom hi-fi. Problem jest analizowany w ramach psychoanalitycznych koncepcji podmiotu perwersyjnego jako podmiotu permanentnie niezaspokojonego (S. Freud, J. Lacan) oraz psychologicznych teorii obiektoseksualności, odnoszących się do intymnych relacji erotycznych między człowiekiem a przedmiotem. Kontekstem dla prowadzonych badań pozostają koncepcja retromanii – obsesyjnego powrotu do wyestetyzowanych form przeszłości (design, moda etc.) oraz teoria „dyskursu miłosnego” Rolanda Barthesa. Obszarem badania stało się wyselekcjonowane oraz poddane obserwacji ukrytej audiofilskie forum internetowe poświęcone analogowym systemom nagłaśniającym.   ---   1.    Audiophile’s perversive delight. In between retromania and object-sexuality   The draft takes into account rhetorics and semantics of audiophile discourse, which may be observed within the internet discussion boards, which are related to Hi-Fi audio devices. The problem is analyzed within the psychoanalytic concept of a perversive subject treated as a subject which is permanently unsatisfied (S. Freud, J. Lacan) and psychological theories of object-sexuality, related to intimate erotic relationship between a man and an object. Retromania remains the basic concept for the study - which can be, in essence, treated as an obsessive return to aestheticized forms of the past (design, fashion, etc.). Roland Barthes’s Theory of “love discourse”. The area of the study is concerned with the selected audiophile internet forum, topic area of which is concerned with analogue sound amplifying systems.   
  • Mateusz Curyło
    Nigdy nie byliśmy cyfrowi
    Według Bernarda Stieglera najważniejszym zagadnieniem studiów cyfrowych jest zagadnienie gramatyzacji pisma cyfrowego, sposobów w jaki pismo cyfrowe zmienia nasze struktury społeczne oraz kognitywne, w tym mierzalne działanie centralnego układu nerwowego. W niniejszym artykule pokazuje neolityczne korzenie cyfryzacji oraz zakorzenienie powstania pisma w procesach wczesnej digitalizacji świata. Dla pierwotnych sposobów digitalizacji, jakim są liczmany, stosuję pojęcia designu jako desygnifikacji opracowanego pierwotnie przez Viléma Flussera. Następnie próbuję pokazać w jaki sposób pytanie o desygnifikacje mediów uzupełnia koncepcję pisma proponowanego w 'Sygnatura Kontekst Zdarzenie' przez Jacquesa Derridę. Desygnifikacja, jako nieodłączna część tworzenia reprezentacji cyfrowych, jest propozycją dla rozumienia zarówno znaczenia.   ---   1.      We’ve never been digital  According to Bernard Stiegler, the most important issue taken into account by digital studies is the grammatization of digital script, meaning the ways in which digital script changes our social and cognitive structures, including the measurable activity of our Central Nervous Systems. In the present article neolithic roots of digitalization and roots of writing within the processes of early digitalization of the world. In case of the original ways of digitalization, such as Jetons, design concept is used as designification, as originally created by Vilém Flusser. Next the article deals with the issue of the way, the question regarding de-signifying of the media - how this is complementary in relation to the script proposed by Jacques Derrida’s work “Signature Context Event”. Designifying, as an indispensable part of creation of digital representation, is a proposition which may be used to understand the meaning.   
  • Magdalena Zdrodowska
    #occupywallstreet. Z twittera na ulice - analogowe formy protestu
    Tekst zainspirowany został wpisem na blogu Nathana Jurgensona, który prowadził obserwację uczestniczącą wśród okupujących Wall Street oraz inne miasta. Wbrew  popularnym doniesieniom o cyberaktywistycznej rewolucji, jaka po Arabskiej Wiośnie ogarnęła Zachód, Jurgenson zauważa w #occupy sprzeciw wobec hi tech, którą utożsamiono z systemem i układem sił przeciwko którym protestowali okupujący. Artykuł  jest analizą i skontekstualizowaniem zauważonych przez Jurgensona i innych obserwatorów użyć prostych technologii oraz DIY oraz odczytaniem ich w kontekście politycznej deklaracji uczestników #occupy.   --- 1.       From twitter to the street - analog forms of protest /   This text has been inspired by a blog post written by Nathan Jurgenson, who carried out a participant observation among the Wall Street occupiers and participants of that event in other cities. Contrary to the popular rumours of cyberactivist revolution, which was present in the West after the Arab Spring, Jurgenson notes that #occupy acts against hi-tech, which has been identified with the system and forces the occupy protest acted against. The article is an analysis  and contextualization of the use of simple technologies and DIY noted by Jurgenson and other observers. Additionally, the analytical procedures try to decipher the political declaration stated by the participants of the #occupy movement.   
  • Ewa Wójtowicz
    Emulacja jako metoda i metafora. (Neo)analogowe konteksty kultury postcyfrowej
    Szybkie starzenie się mediów powoduje, że wciąż skraca się perspektywa, z której spoglądamy nostalgicznie w przeszłość. Jednocześnie historia ulega spłaszczeniu w nieustannym, wzajemnym linkowaniu różnych konwencji estetycznych. Przywrócenie pozorów analogowej niedoskonałości obrazom cyfrowym, gry komputerowe zbudowane w formie instalacji z drewna i papieru, czy różne formy kulturowej (n)ostalgii – wszystko to świadczy o trwającej grze z emblematycznymi elementami kultury wizualnej. Potrzeba wspólnototwórczego doświadczenia generacyjnego leży u podłoża przetwarzania motywów kultury popularnej w duchu estetyki lo-fi, czego przykładem jest twórczość Cory Arcangela czy kolektywu Paper Rad. Jednocześnie remediacja i (re)materializacja znaków pochodzących z cyfrowego repozytorium, za sprawą drukarek 3D ale także metody DIY („zrób to sam”), powoduje, że przybywa materialnych artefaktów o charakterze neoanalogowym. Konsekwencją jest także przenikanie do obrazowania cyfrowego wątków zaczerpniętych z mediów analogowych, jak na przykład, badany przez Olię Lialinę, wszechobecny motyw zagiętego narożnika kartki papieru. Metafora emulacji, rozumianej nie tylko jako rozwiązanie techniczne, ale także rodzaj postawy twórczej, może okazać się pomocna w próbie opisania różnych aspektów obecności mediów analogowych. Neoanalogowe postawy twórcze cechują się niekiedy estetyczną nonszalancją, która zbliża je do kręgu praktyk sztuki o charakterze postinternetowym, czy szerzej: postcyfrowym, na co wskazują m.in. projekty Pameli Rosenkranz. Czy sztuka neonalogowa jest formą oporu zbliżoną w swojej logice do ruchu typu slow, czy raczej technonostalgią posuniętą do granic, by użyć terminu Siegfrieda Zielinskiego, nekroromantyzmu?   ---   1.    Emulation as a method and as a metaphor. (Neo)analog contexts of post-digital culture /     Media become older and older, that means that the perspective of nostalgia, which we use to look back in the past becomes shorter. At the same time, history is becoming flatter in its constant mutual linking of a variety of aesthetic conventions. Return of analogue looks of perfect digital images, computer games which are build as a wooden and paper form or various forms of cultural nostalgia - all of that is a proof of the ongoing game with emblematic elements of visual culture. Need of attaining a commonly-creative generational experience is the basis for transforming the popular culture themes in the lo-fi spirit. This may ba spotted in works by Arcangel or by the Paper Rad collective. At the same time, remediation and (re)materialization of the signs coming from a digital repository with the use of 3D printers and DIY method result in increase of material artifacts of neo-analog character. In consequence, transfer of analog media threads into digital visualisation, such as for example the omnipresent theme of bent corners of a sheet of paper occurs.   Metaphor of emulation, understood not as a technical solution, but as a type of a creative stance may be helpful in an attempt to describe various aspects of presence of analogue media in reality. Neo-analog creative stances are often characterized with aesthetic chaos, which often gets them close to art with a post-internet, or even post-digital character, which is visible in projects created by Pamela Rosenkanz. Can the neo-analog art be treated as a form of resistance which is similar to slow movement in its logic, or should it be treated as technonostalgia, which goes up to the borders of Siegfried Zielinski’s necroromanticism.     
  • Karolina Zawadzka, Izabela Majos, Izabela Porębska, Iwona Jeszka
    Retro-nostalgia, czyli o postcrossingu
  • Konrad Wojnowski
    Katastrofa jako komunikat w świecie fizycznej teorii informacji
    W artykule autor stara się sformułować definicję katastrofy jako komunikatu, tym samym odcinając się tym samym od metafizycznych teorii, które zazwyczaj zwracają uwagę na nieprzedstawialność i niekomunikowalność tego, co nieoczekiwane. Wbrew tym teoriom autor pokazuje, że jeżeli przyjrzymy się katastrofom z perspektywy niektórych fizycznych teorii, które nie wprowadzają wyraźnego rozróżnienia między informacją a energią, to będziemy mogli mówić o informacyjności katastrofy. Z takiej perspektywy może się okazać, że to, co mało prawdopodobne, może w pewnych kontekstach przynosić bardzo dużą korzyść. Katastrofy wymuszają adaptację i zmianę, a poprzez oddeterminowanie mechanizmów produkcji informacji ustanawiają nowe pola możliwości.   ---   1.       Disaster as a message in a world of a physical theory of information /     The author tries to define disaster as a message, at the same time going away from metaphysical theories which focus on inability of presentation and communication of the unexpected. Contrary to these theories, the author shows that if we have a closer look at the catastrophes and disasters, using certain physical theories, which do not differentiate between information and energy, one may treat a disaster as a source of information. When looking from that perspective, it may turn out that events which are not very probable, may be, within certain contexts, very beneficial. Catastrophes require adaptation and change, while dedetermining the mechanism that produce information creates new options.    
  • Monika Górska-Olesińska
    Nostalgia za piszącą dłonią. Pismo odręczne w analogowo-cyfrowym kontinuum
    Tematem artykułu jest obecność pisma odręcznego w kulturze współczesnej kształtowanej i definiowanej przez media cyfrowe. W charakterze studium przypadku zostały przywołane przedsięwzięcia artystyczne będące wyrazem nostalgii za fizykalnymi i materialnymi aspektami analogowej piśmienności – projekt Infinite Writing/Ecriture Infinie, którego pomysłodawcą jest portugalski artysta Bili Bidjocka oraz instagramowa galeria The Art of Handwriting Hansa Ulricha Obrista. Przedmiotem refleksji uczyniono również projekty typograficznej „rekonstrukcji” pisma odręcznego znanych postaci historycznych, wiodące do opracowania tzw. personal fonts (cyfrowych czcionek osobistych), u podstaw których to inicjatyw tkwi fascynacja indywidualnym charakterem pisma jako wyrazem podmiotowości. Projekty te są analizowane w kontekście aktualnej literatury przedmiotu poświęconej przemianom kulturowej percepcji pisma odręcznego dokonującym się pod wpływem kolejnych mediów zapisu, wchodzących do powszechnego użytku.    --- Writing Hand Nostalgia Handwriting in analog-digital continuum /   Presence of handwriting in contemporary culture which is shaped and defined by the digital media. Artistic initiatives which are an expression of nostalgia and longing for physical and material aspects of analog handwriting have been analyzed in a form of a case study. These initiatives are the Infinite Writing/Ecriture Infinie project, created by a Portuguese artist, Bili Bidjocka, and an instagram gallery named The Art of Handwriting, which has been created by Hans Ulrich Obrist. Projects of typographic reconstruction of handwriting of well-known historic figures have also been taken into consideration. These projects aimed at creating so called (digital) personal fonts, which are based on fascination of the individual writing character, which is to be treated as an expression of recognition.  These projects are being analyzed within the context of the contemporary literature on the subject, which covers the issue of transformation of the cultural perception of handwriting, which is achieved under the influence of new writing media, which are being more and more commonly used.     
  • Michał Choptiany, Joanna Walewska
    Miłosierdzie historii i cyfrowe samobójstwo. Archiwum na skrzyżowaniu analogu i cyfry
    Celem artykułu jest wyeksponowanie napięć pomiędzy sposobami funkcjonowania archiwów analogowych i cyfrowych. Wychodząc od metod pracy z archiwaliami dokumentującymi historię intelektualną XVI i XVII w., takimi jak sztambuchy i duże korpusy korespondencji, autorzy pokazują, w jaki sposób dzisiaj, w ramach projektów poświęconych digitalizacji tych źródeł, zawarte w tych dokumentach metadane wykorzystywane są do rekonstrukcji przeszłości. Fragmentaryczny charakter tych źródeł zostaje zderzony z totalnym charakterem współczesnych archiwów życia codziennego, które znajdują się na serwerach portali społecznościowych. Autorzy wskazują na kulturowe oraz teoretycznohistoryczne implikacje takiej sytuacji i wydobywają ambiwalentny charakter zarówno archiwów historycznych oraz współczesnych archiwów cyfrowych, przyjmując punkt widzenia historyka zajmującego się za kilkaset lat historią pierwszych dekad XXI wieku i wskazując możliwość uniknięcia perspektywy całkowitej archiwizacji naszych działań. ---   1.       Merciful history and digital suicide. Archive at the crossroads of digital and analogue /  This article is written in order to expose tensions between the ways that digital and analog archive function. Starting from work methodologies used with archives, which are used to document intellectual history, such as books of friendship and large corpus of correspondence, the authors show in what way, nowadays, within the scope of projects which aim at digitalization of those sources, metadata contained in the documents is used to reconstruct the past. Fragmented character of those sources is being confronted with total character of the contemporary archives of every-day life, which can be found on the servers of the existing social networks. The article indicates both cultural and theoretically-historic implications of such situation and show an ambivalent character of both historical archives, as well as modern digital archives. The authors are placing themselves in the shoes of a historian who will, in a few hundred years, deal with the history of the first decades of the 21st century and indicating that there is an option of avoiding a perspective of total archiving of our actions.   
  • Karolina Robaczek
    Triumf retronaiwności? O powrocie płyty winylowej w cyfrowej rzeczywistości
    Artykuł poświęcony jest zjawisku powrotu analogowego nośnika – płyty winylowej – w  realiach współczesnego rynku fonograficznego – po rewolucji jaką przyniosła możliwość dystrybucji muzyki przez Internet.   --- 1.     Triumph of retro-hatred? Vinyl LP - back to the digital reality  / The article covers the phenomenon in which the analogue medium - a vinyl LP - returned into the reality of the modern phonographic market, after the revolution brought by the fact that music can be now distributed in a digital form via the Internet.   
  • Michał Żmuda
    Skrecz na winylu jako źródło poetyki hip-hopu
    Vinyl scratch as a source of hip-hop poetics / An essay
  • Anna Mazela
    Pozytywy negatywu – fotografia analogowa według Andrzeja Różyckiego. Kwestia ontologii
    Positives of a negative – analog photography according to Andrzej Różycki / An essay

Biblioteka "Kultury Współczesnej"

  • Ewa Rewers
    Kulturowe studia miejskie. Wstęp
    Tekst poświęcony jest piątemu tomowi w serii Biblioteka "Kultury Współczesnej" zatytułowanemu Kulturowe studia miejskie. Wstęp pod redakcją prof. Ewy Rewers / Cultural city studies. A project of transdisciplinary research.
  • Andrzej Gwóźdź
    Sierek : Warburg – ekspedycja do granic obrazu
    Artykuł poświęcony siódmemu tomowi serii Biblioteka "Kultury Współczesnej" - Fotografia, kino i komputer autorstwa Karla Sierka / Sierek reads Warburg
  • Bogumił Jewsiewicki, Kornelia Konczal
    Porównawcza historia pamięci. Z profesorem Bogumiłem Jewsiewickim rozmawia Kornelia Kończal
    Rozmowa poświęcona badaniom nad pamięcią społeczną i miejscom pamięci. Nawiązuje ona do antologii (Kon)teksty pamięci pod redakcją Kornelii Kończal; jest to szósty tom w serii Biblioteka "Kultury Współczesnej" / Comparative history of memory. Kornelia Kończal’s interview with professor Bogumił Jewsiewicki

Omówienia

  • Jan Potkański
    Kino bez widzów? „Oblicza kina queer” Małgorzaty Radkiewicz
    Recenzja książki Oblicza kina queer Małgorzaty Radkiewicz / Cinema without an audience? Faces of queer cinema by Małgorzata Radkiewicz
  • Dobrosława Wężowicz-Ziółkowska
    Zrozumieć ludzi i zwierzęta
    Recenzja książki Ludzie i zwierzęta, która ukazała się w wydawanej nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego serii Pongo / Understanding animals and people
  • Małgorzata Radkiewicz
    „SportsMENi” i „sportsMENki” czyli o Grach ciałem w sporcie
    Recenzja książki Gry ciałem Praktyki i dyskursy różnicowania płci w sporcie autorstwa Honoraty Jakubowskiej / „SportsMEN” i „sportswoMEN” – Body games in sport
  • Roch Sulima
    Kultura popularna: w kabarecie, na estradzie i feministycznych narracjach
    Recenzja książki Izoldy Kiec W szarej sukience? Autorki i wokalistki w poszukiwaniu tożsamości / Popular culture: stand-up comedy, stage and feminist narratives

Z warsztatów kulturoznawców

  • Ewa Domańska
    Humanistyka afirmatywna: władza i płeć po Butler i Foucaulcie
    Artykuł dotyczy kwestii, które autorka uważa za szczególnie ważne dla przyszłości humanistyki. Jest to po pierwsze idea pozytywnego rozumienia władzy w kategoriach potencjalności (potentia), pod drugie, ujęcia oporu nie jako reakcji na opresje władzy, ale na specyficzny jej brak (np. brak autorytetów, władzy pozbawionej społecznego zaufania), po trzecie kwestia możliwości wzmocnienia jednostkowego i kolektywnego podmiotu (Foucault), po czwarte, próba zbudowania idei ponadnarodowych, ponadrasowych, ponadgenderowych a nawet ponadgatunkowych więzi (bonds) oraz odbudowy poczucia wspólnotowości i odpowiedzialności za utrzymanie warunków życiowych szczególnie tych, którzy pozostają od nas w jakiś sposób zależni (Butler). Skrótowo prowadzone w tekście rozważania stanowią część większego projektu autorki dotyczącego zbudowania humanistyki afirmatywnej, która próbuje przekroczyć często obecne w dotychczasowych rozważaniach tematy apokalipsy, traumy, lęku, katastrof i wykluczenia. Artykuł ten jest próbą sformułowania manifestu jej podstawowych założeń. --- Affirmative Humanities: Post-Butlerian and Post-Foucaltian approaches towards Power and Gender  

Redakcja językowa i korekta

Anna Matysiak

Tłumaczenie

Jacek Siminski
do góry